Kindermishandeling en Automutilatie Richtlijnen JGZ

Dermatitis artefacta

Huidafwijking

Diverse mogelijkheden: blauwe plekken (hematomen), schaafwonden, brandwonden, snij-, krab- en bijtwonden, uitgetrokken haren (zie trichotillomanie).

Oorzaak

Door zichzelf of een ander persoon opzettelijk toegebracht letsel.

Incidentie

Kindermishandeling: schattingen lopen uiteen van 1-3% van alle kinderen.
Automutilatie: schattingen lopen uiteen van 0,75%-5% van de bevolking.

Leeftijdsvoorkeur

Op alle leeftijden mogelijk. Vooral blauwe plekken bij een nog niet kruipende zuigeling zijn verdacht voor kindermishandeling.

Voorkeurslokalisatie

De volgende lokalisaties kunnen een aanwijzing zijn voor kindermishandeling (blauwe plekken):

  • Hoofd/hals: zijkanten van het gezicht, oren en nek.
  • Borst/buik/rug: romp, genitalia, billen.
  • Ledematen: bovenarmen, voor- en binnenzijde bovenbenen.
  • Automutilatie: Beschadiging van de eigen huid komt meestal voor op makkelijk te bereiken plaatsen, met name het gelaat, de armen, de borst en de benen. Kenmerken zijn: de lineaire/symmetrische verspreiding, secundaire infecties en de langzame genezing. Minder bereikbare delen van de huid kunnen echter ook bij de beschadiging worden betrokken, vooral wanneer de patient de vrees koestert dat de hulpverlener zelfbeschadiging vermoedt. Aan het patroon van het letsel is vaak te zien of diegene links- of rechtshandig is. In de meeste gevallen wordt bij kras/snij letsel op de borst(en) de tepel ontzien.

Beleid

Of en wanneer aan de huid zichtbare signalen die doen denken aan kindermishandeling reden zijn tot actie, is sterk afhankelijk van de context waarin de signalen zich voordoen en van de overige bevindingen bij anamnese (risicofactoren) en lichamelijk onderzoek. Nader onderzoek binnen de JGZ is, bij verdenking, zeker geindiceerd, zie hiervoor de JGZ-richtlijn ‘Secundaire preventie van kindermishandeling’ en de verschillende meldcodes (KNMG en V&VN). Laagdrempelig overleg met de huisarts en andere ketenpartners en regelmatige follow-up zijn essentieel.