Protocol EB bij WKZ

Zorg voor pasgeborene met EB

 

Zorg voor de pasgeborene met verdenking Epidermolysis Bullosa

De behandeling van de pasgeborene met EB bestaat uit het zo optimaal mogelijk verzorgen van de huid, het zoveel mogelijk voorkomen of minimaliseren van alle mogelijke complicaties.

Doel

  • Als eerste moet voorkomen worden dat er nieuwe blaren en erosies ontstaan. Hiervoor is het belangrijk te weten hoe het kind vastgepakt en verzorgd wordt. Verder worden er speciale verbandmaterialen gebruikt die ervoor zorgen dat er een bescherming is tussen de kwetsbare huid en de omgeving.
  • De tweede doelstelling is het voorkomen van secundaire huidinfecties door het aanbrengen van verbanden, het schoonhouden van de huid en het gebruik van antibiotische zalven. Ook is het van belang om infecties direct te behandelen.
  • Ten slotte is het van belang om maatregelen te treffen waardoor de wondgenezing bevorderd wordt. Dit begint met het advies om de wonden regelmatig schoon te maken bv door een badbeurt en het wegknippen van opgerolde blaardaken of korstjes.

Ook voeding neemt in het licht van een goede wondgenezing een belangrijke plaats in, wanneer het gaat om de meer ernstige vormen van EB. Ondanks het realiseren van deze doelstellingen, is het niet te voorkomen dat de EB-patiënt toch pijnlijke blaren en erosies heeft. In ieder geval zal een goede huidbehandeling de incidentie van blaren verminderen en daarmee ook de ernst van de bijkomende complicaties reduceren.

Complicaties

De volgende complicaties kunnen zich voordoen:

  • Het ontstaan van nieuwe blaren en ontvellingen
  • Infecties
  • Slechte voedingstoestand vanwege blaren in de mond
  • Op termijn vergroeiingen
  • Uitdroging van de cornea

Aandachtspunten

Alle betrokken zorgverleners dienen op de hoogte te zijn van de specifieke eisen ten aanzien van de verzorging/behandeling van het kind. Neem contact op met dienstdoende dermatoloog. Het expertisecentrum voor blaarziekten zit in het UMC Groningen. Multidisciplinair EB-team UMCG, via centrale 050-3616161

Benodigdheden zorgverlener

Zalven: steriele Paraffine/vaseline - oculentem simplex

Vetgazen: Mepitel siliconenverband diverse maten - Adeptic diverse maten

Verbandlaag: Steriele non woven gazen 10x10 cm
Cutisorb 10x10 cm, 10x20cm, 20x20 cm
Mepilex (AG) of Mepilex transfer

Zelfhechtend Fixatiemateriaal: Mepitac van fa Molnlycke healthcare - Elastomull haft van fa MSN

Buisverband: Tubifast rood, tubifast groen

Zacht katoenen, eventueel zijden, verbandpyjama’s

Voor het fixeren van infuus, neussonde of monitorplakkers: Mepiform strips of iets dergelijks

Omgang met de baby

Verzorg de baby alleen in een couveuse wanneer dit medisch gezien noodzakelijk is, bijvoorbeeld bij een vroeggeboorte. Door de warmte van de couveuse kunnen namelijk nieuwe blaren ontstaan. Verzorg de baby gewoon aangekleed in een wieg of ledikant, waarbij de baby op een zachte onderlegger ligt. Maak eventueel gebruik van een gelkussen. De baby kan dan door middel van de onderlegger uit het bedje getild worden om eventuele beschadigingen aan de huid te voorkomen.

Wanneer het noodzakelijk is de baby met de handen op te tillen, kan dat het best op de volgende manier: rol de baby op de zij en plaats de handen achter het hoofd en de billen. Rol de baby terug en til het kind op. Til nooit onder de armpjes! Onthoud dat wrijving en schuifkracht blaren en huiddefecten kunnen veroorzaken. Directe druk, bijvoorbeeld door een gespreide hand, is veiliger.

Voeding

Liefst wordt de baby via de mond gevoed. Bij beschadiging van de mondholte kan een speciale speen uitkomst bieden. Deze spenen worden vaak aanbevolen bij baby’s met een gespleten lip of gehemelte. Bij deze speen hoeft niet zo sterk gezogen te worden voor het verkrijgen van voldoende voeding. Maak de speen voor gebruik nat met afgekoeld gekookt water. Ook kan de baby met een pipet of lepeltje gevoed worden. Baby’s met uitgebreid huidverlies hebben extra calorieën nodig om te zorgen voor voldoende voedingsstoffen voor genezing van de huid en voor voldoende groei.

Fopspenen

Gebruik geen speen. Zuigen op de speen kan blaren geven in de mond en rondom de lippen.

Kleding

Blote baby’s met EB kunnen schade aan hun huid veroorzaken door met de beentjes tegen elkaar aan te bewegen en met de armpjes over de borst of het gezichtje te bewegen. Kleed de baby in een zachte jumpsuit of kleertjes met de naden naar buiten. Belangrijk is dat de kleding zacht is en geen knellende broekranden, halsopeningen of mouwen heeft.

Gebruik een grotere maat luier om blaren door wrijving van de luierrand te voorkomen. Smeer bij iedere luierwissel, broekspijpjes en de voor en achterrand van de luier in met een vetzalf; hierdoor ontstaan minder blaren en dus wonden. Ook kan er een extra vetgaas tussen buik/rugje en luier gelegd worden.
Pamper premiums zijn de zachtste luiers.

Badje

Een baby met EB kan in bad; als er forse wonden zijn, is het vaak goed om door middel van een badbeurt de wonden schoon te spoelen. Badfrequentie zal afhangen van de conditie van de baby en hoe vaak men wondverzorging moet toepassen.

Aan het badwater wordt zout toegevoegd ter ontsmetting (ca. flinke kop vol op babybadje; dan doen open plekken geen pijn), samen met badolie.
Na het bad wordt de huid zeer voorzichtig afgedroogd door te deppen met een zachte doek. Bij baby’s met uitgebreide wonden kan direct uit bad plastic huishoudfolie over het lijfje worden aangebracht. Op deze manier blijft de baby warm; de folie plakt niet vast aan de wonden en kan gemakkelijk zonder schade worden verwijderd. Vaak helpt het ook om de jeuk, die ontstaat wanneer wonden na het bad in aanraking komen met de lucht, tegen te gaan. Op deze manier kan men rustig per lichaamsdeel de wondverzorging uitvoeren. Telkens wordt een lichaamsdeel van folie ontdaan en vervolgens verbonden.
Blaren prikken gebeurt na badbeurt.

Wegen

Het is aan te bevelen om de baby in ieder geval bij elke badbeurt te wegen. Voor sommige vormen van EB (junctioneel type Herlitz) is het verloop van het gewicht van groot belang voor de prognose.

Pijnstilling

Bij ernstige vormen van EB moet voldoende pijnstilling gegeven worden voorafgaand aan de verbandwisselingen en om, indien nodig, de pijn gedurende de rest van de dag dragelijk te maken. Een badbeurt en/of een verbandwissel kunnen pijnlijke episodes zijn voor een baby met EB. Hiervoor wordt pijnmedicatie afgesproken (vaak paracetamol met combinatie preparaat). Voorafgaand aan verbandwissel wordt eigenlijk altijd pijnmedicatie gegeven.

Ook moet voortdurend geobserveerd worden of de pijn bij de baby met EB voldoende behandeld wordt; pijn bij een baby is bijvoorbeeld te zien aan zich ongemakkelijk voelen, huilen, maskeren, vergrote pupillen, oppervlakkige snelle ademhaling. Wanneer een baby met EB uitgebreide wonden heeft zal een geheel pijnloze verbandwissel niet mogelijk zijn, maar met de juiste pijnmedicatie zal de verbandwissel voor het grootste gedeelte te doen moeten zijn.
Dagelijks pijnobservatie met betrekking tot verbandwissel en beloop over de dag bespreken met behandelend arts.

Extra aandachtspunt: denk bij het gebruik van morfine aan een laxeermiddel. Obstipatie zal slijmvliezen in anus kunnen beschadigen.

Blaren

Blaren, groter dan ca. 0,5 cm doorsnee, moeten direct worden doorgeprikt of opengeknipt, omdat de kans bestaat dat ze steeds groter groeien.
Desinfecteer deppend met een gaas met desinfectans (bijv. chloorhexidine in 70% alcohol) de blaar; prik of knip de blaar ruim open, duw het vocht eruit. Laat het blaardak zitten. Het blaardak kan ingedroogd worden met een beetje zinkolie (geen zinkzalf!) en eventueel beschermd worden met een vetgaas (Adaptic, Cuticerin oid) of een siliconengaas (Mepitel), daarop kompres en het geheel gefixeerd met een zwachtel of katoenen buisverband. Als het een klein blaartje is, is alleen zinkolie voldoende; valt de blaar in een gebied met andere blaren of wonden, dan het gehele gebied verbinden. Ook bloedblaren kunnen doorgeprikt worden.

Handschoenen

Verband verwijderen bij voorkeur met handschoenen (hoeft niet steriel te zijn) aan; verband aanbrengen mag met handschoenen aan, echter de praktijk leert dat dit soms zeer onpraktisch is; de verbanden blijven namelijk aan de handschoenen plakken. Wanneer geen handschoenen gebruikt worden, werk dan van schoon naar vies en desinfecteer handen met Sterilium, ook tussendoor.

Huidinfecties

Overleg met dermatoloog welke zalf of verbandgaas gebruikt gaat worden. Het kan handig zijn om de voorgeschreven zalf eerst op het vetgaas, siliconengaas of de Mepilex aan te brengen, en dit dan in 1x op de wond te leggen.

Wondbehandeling

De wondgenezing is bij een baby met EB meestal niet gestoord; open erosies kunnen weer genezen; de huid blijft wel kwetsbaar. Kleine erosieve laesies worden dun ingesmeerd met zinkolie om in te drogen. In de luier worden twee met vaseline/paraffine ingesmeerde Adaptics (ander vetgaas of siliconengaas mag ook) gelegd, om de huid wat te beschermen. Droge korstjes kan men invetten; als de korstjes los gaan zitten moeten ze voorzichtig verwijderd worden korstjes kunnen een broedplaats zijn voor micro-organismen.

Uitgebreide wonden
Eerst wordt een laag aangebracht die het wondbed of de beschadigde huid beschermt. Hiervoor wordt gekozen voor niet-verklevend wondcontactmateriaal, zoals siliconengazen (Mepitel) of vetgazen (bijv Adaptic). Deze kunnen ook nog ingesmeerd worden met vetzalf om het verkleven aan het wondbed nog meer te beperken. Wanneer antibiotische of hormoonzalven zijn voorgeschreven, kunnen deze op de gazen worden aangebracht of bij Mepitel® (grofmazig) ook er overheen. Daar overheen komt een absorberende laag om wondvocht op te vangen. Deze laag dient tevens als polstering. Bij weinig wondvocht kan worden volstaan met zachte materialen die geen groot absorptievermogen hoeven te bezitten (bijv. Non-woven kompressen, melolite, melolin etc).

Vraag advies bij dermatologisch verpleegkundige en/of neem contact op met José Duipmans, verpleegkundig consulent blaarziekten UMCG
Tel: 050-3616161 pieper 55734 (niet op vrijdag)

Tot slot...

• Klem de navelstreng na de geboorte bij voorkeur af met een navelstrengkoordje in plaats van een navelstrengklem en bescherm de huid om blaarvorming door schuren te voorkomen.
• Gebruik geen plastic naambandjes om de pols.
• Gebruik absoluut GEEN gewone pleisters op de huid. Indien een infuus of sonde moet worden gefixeerd, of een elektrode moet worden geplakt, gebruik dan bijvoorbeeld strips Mepitel of Mepiform. Wanneer door onwetendheid toch een pleister is geplakt, kan deze worden verwijderd door de pleister gedurende meerdere malen per dag in te vetten met een vetzalf of olie, waardoor deze zonder schade losweekt.
• Vermijdt het gebruik van zetpillen en klysma’s.
• Gebruik geen thermometer anaal.